Endeldarmkanker

De endeldarm (rectum) is het laatste stuk van de dikke darm. De endeldarm is ongeveer 15 cm lang. In de endeldarm wordt ontlasting tijdelijk opgeslagen. Aan het eind van de endeldarm zit de anus.

Endeldarmkanker is een vorm van darmkanker en daarmee een van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. Ongeveer 30% van de patiënten met darmkanker heeft een tumor in de endeldarm. Bij 70% van de patiënten zit de tumor in de dikke darm. Het is een ziekte die voornamelijk op een wat oudere leeftijd (boven de 50 jaar) voorkomt. Vanaf 2014 is in Nederland gestart met het bevolkingsonderzoek waardoor meer mensen met deze vorm van kanker kunnen worden opgespoord. Meestal speelt erfelijkheid geen rol bij endeldarmkanker. Maar in sommige families komt opvallend vaak dikke darmkanker of endeldarmkanker voor. Dat kan komen door een genetische (erfelijke) aandoening.

Oorzaak

De oorzaak van endeldarmkanker is vaak niet duidelijk. Gezonde voeding en voldoende beweging is belangrijk bij het voorkomen van alle vormen van darmkanker, en dus ook op endeldarmkanker. Zo blijkt uit onderzoek dat overgewicht, roken en overmatig alcoholgebruik de kans op endeldarmkanker vergroten. Ook het eten van rood en bewerkt vlees kan het risico op endeldarmkanker vergroten. Met bewerkt vlees worden bijvoorbeeld worst en vleeswaren bedoeld. Onder rood vlees vallen rund- en varkensvlees.

Kenmerken

Endeldarmkanker wordt vaak eerder opgemerkt dan tumoren in bijvoorbeeld de dunne en dikke darm. Hoe lager etensresten in de darmen komen, hoe dikker de massa wordt. Ingedikte ontlasting kan moeilijk langs een tumor. Daarom geven tumoren in de laag gelegen endeldarm sneller klachten dan in hoger gelegen delen van het darmstelsel. Mogelijke kenmerken zijn:

  • Bloed in de ontlasting;
  • Een veranderd ontlastingspatroon (minder vaak, andere dikte of vorm van de ontlasting;
  • Buikpijn; 
  • Loze en/of constant aanhoudende aandrang tot ontlasten; 
  • Vage buikpijn; 
  • Een gevoelige plek in de buik; 
  • Zitpijn. 

Als u klachten heeft die op endeldarmkanker kunnen wijzen, is het verstandig om op tijd naar uw huisarts te gaan. De huisarts luistert naar uw klachten en doet lichamelijk onderzoek. Afhankelijk van uw klachten zal de huisarts u doorverwijzen naar een maag-darm-leverarts of internist in het ziekenhuis voor aanvullend onderzoek.

Diagnose

Wanneer u klachten heeft, of bij het bevolkingsonderzoek is iets gevonden, is het belangrijk om zo snel mogelijk duidelijkheid te hebben. Om u deze duidelijkheid te kunnen geven, gebruiken we verschillende geavanceerde technieken. Endeldarmkanker wordt vastgesteld door een kijkonderzoek in de darm. Dit heet een colonoscopie of een endoscopie. Ter voorbereiding hierop is er een ‘Pre-scopie’ spreekuur dat u kunt bezoeken.

Colonoscopie

Bij een colonoscopie onderzoekt de maag-darm-leverarts uw dikke darm met een flexibele buis met een cameraatje. Een colonoscopie vindt plaats onder een roesje zodat u het onderzoek gemakkelijker kunt doorstaan. Eventuele poliepen worden verwijderd. Als er een verdachte afwijkingen wordt gezien dan wordt een stukje weefsel weggenomen. Dit heet een biopsie. Het biopt wordt vervolgens door de patholoog-anatoom in ons laboratorium onderzocht op kankercellen. Dit onderzoek neemt zo’n drie tot vijf dagen in beslag. Na het onderzoek slaapt u uit op de dagbehandeling. Daarna krijgt u alle afspraken mee voor de vervolgonderzoeken.

Bloedtest

In het bloed kan een specifiek eiwit (Carcino Embryonaal Antigeen = CEA) worden gemeten. Een hoog gehalte aan CEA kan op darmkanker wijzen.

CT-scan

Dit is een bijzondere röntgentechniek waarbij u heel langzaam door een ringvormige scanner wordt bewogen. Deze scanner maakt veel afbeeldingen van kleine stukjes van het lichaam, een dwarsdoorsnede. Met deze meetgegevens stelt de computer een röntgenfoto samen. De plaats en uitbreiding van een eventuele tumor kunnen door deze scan in beeld worden gebracht.

MRI (Magnetic Resonance Imaging)

Deze scanner maakt gebruik van een magnetisch veld, waarbij afbeeldingen worden gemaakt van de endeldarm. Hiervoor ligt u in een kokervormige scanner.

Aanvullende onderzoeken

Het is mogelijk dat de arts aanvullend onderzoek voor u aanvraagt zoals: echografie, MRI van de lever of een PET-scan. Indien van toepassing zullen de onderzoeken worden toegelicht .

Behandeling

Uit alle onderzoeken maakt de arts op of u darmkanker heeft en in welke mate de darmkanker zich in het lichaam heeft uitgebreid. Voor het vaststellen van de behandeling is het belangrijk om te weten hoe groot de tumor is, in welke mate de tumor is doorgegroeid in omliggend weefsel en of er uitzaaiingen zijn in lymfklieren en/of organen. De drie belangrijkste methoden om endeldarmkanker te behandelen zijn operatie, chemotherapie en bestraling (radiotherapie). Afhankelijk van het stadium van de tumor kan worden voorgesteld om twee of zelfs drie behandelingsmethoden te combineren. Een behandeling zal altijd afgestemd zijn op uw individuele situatie. Dit zal met u worden besproken om zo gezamenlijk tot een keuze van behandeling te kunnen komen.

Operatie

Bij een operatie voor endeldarmkanker wordt de endeldarm of een gedeelte daarvan met daarin de tumor verwijderd. Ook het bijbehorende vetweefsel met daarin lymfeklieren, lymfevaten en bloedvaten wordt verwijderd. Hierna zal indien haalbaar en wenselijk de twee uiteinden van de gezonde dikke darmlissen aan elkaar gehecht worden. Anders zal een stoma worden aangelegd. Daarbij wordt een (tijdelijk of definitieve) uitgang gemaakt door een gedeelte van de darm naar buiten te brengen op het niveau van de huid op de buik en vast te hechten aan de buikwand. De ontlasting verlaat dan via de buikwand het lichaam en deze dient opgevangen te worden in een zakje. Na de operatie wordt het verwijderde stuk darm onderzocht door de patholoog.

De operatie wordt meestal uitgevoerd als behandeling om te kunnen genezen (curatieve behandeling). Het kan voorkomen dat de kanker op een bepaald moment niet meer te genezen is. Met een operatie wordt geen genezing bereikt, maar het doel is dan om uw klachten te verminderen (palliatieve behandeling). Hierbij staat de kwaliteit van uw leven voorop.

Het streven is, om de operatie te verrichten met een ‘kijkoperatie’ of ‘laparoscopie’. Dat betekent dat de toegang tot de buikholte wordt verkregen door kleine ‘sleutelgat-openingen’ in de buikwand waardoor de chirurg de camera en de instrumenten in de buik brengt en de darm losmaakt en het stuk ‘zieke darm’ wegneemt. Bij voorkeur zal de operatie plaatsvinden met behulp van de DaVinci-robot. Dat wil zeggen dat de chirurg een robot-arm bedient, waarmee de operatie wordt uitgevoerd.

Bestraling (Radiotherapie)

Bestraling is een plaatselijke behandeling waarbij kankercellen geheel of gedeeltelijk door straling worden vernietigd. Als uw arts deze behandeling voorschrijft dan krijgt u specifieke informatie hierover. Meer informatie over radiotherapie

Chemotherapie

Chemotherapie is de behandeling van kanker met medicijnen die de celdeling remmen. De medicijnen heten cytostatica. Als uw arts deze behandeling voorschrijft dan krijgt u specifieke informatie hierover. Indien deze behandeling wordt gegeven, is dit vaak in combinatie met Radiotherapie

Samen beslissen over kanker

Als u kanker heeft, moet u vaak in korte tijd een besluit nemen over uw behandeling. Die behandeling kan ingrijpende gevolgen hebben voor uw leven, zowel op korte als op langere termijn. Om zelf mee te kunnen beslissen over uw behandeling informeert de specialist u zorgvuldig over de mogelijkheden, de gevolgen van de behandeling op uw dagelijkse leven voordat deze samen met u de uiteindelijke beslissing neemt. Weet ook dat u bedenktijd heeft.

Voordat u van de behandelend specialist een advies krijgt voor uw behandeling, wordt uw situatie met de andere specialisten van het behandelteam besproken. Deze specialisten werken intensief met elkaar samen en overleggen wekelijks over alle kankerpatiënten. Gezamenlijk stellen zij een advies voor uw behandelplan op. Meer informatie over samen beslissen krijgt u in deze video

Heeft u vragen?

Neemt u dan contact op met polikliniek MDL/GE Chirurgie op werkdagen bereikbaar van 8.30 tot 16.30 uur op (015) 260 32 20.

Illustraties zijn beschikbaar gesteld door Roche Nederland.

Heeft u vragen?

Neemt u gerust contact op met polikliniek MDL/GE Chirurgie.
Op werkdagen bereikbaar van 8.30 tot 16.30 uur op (015) 260 32 20.

E-mailen kan naar gechirurgie@rdgg.nl

Second opinion?

Twijfelt u over de diagnose of het behandelplan? U heeft het recht om een second opinion aan te vragen.

Informeer naar de mogelijkheden en bel ons op (015) 260 32 20.

 

Handige links

Aanvullende informatie over kanker vindt u op:

Verwijsgids Kanker

Kanker.nl

De invloed van kanker op uw leven