Net als andere ziekenhuizen maakt het Reinier de Graaf ziekenhuis gebruik van zorgpaden. Een zorgpad is een overzicht van het traject dat een patiënt doorloopt bij de behandeling van een ziekte (zie ook kader). Voormalig TU Delft-student Marleen van Rijckevorsel is bij ons ziekenhuis afgestudeerd op het ontwerp van zorgpaden, waarbij ze inzichtelijk heeft gemaakt wat er gebeurt op het gebied van digitalisering. De tool die Marleen heeft ontworpen gaat ons helpen om de digitalisering van zorg te versnellen.
“Ik heb industrieel ontwerpen gestudeerd aan de TU Delft”, zo vertelt Marleen. “Veel mensen denken dan dat je je bezighoudt met het ontwerpen van stoelen of andere gebruiksvoorwerpen, maar de studie richt zich ook juist op de inzet van processen. Denk aan het gebruiksvriendelijk inzetten van apps op telefoons of computerprogramma’s. En Reinier de Graaf wil een volgende, stap zetten in het ontwerp van zorgpaden, dus daar zit de match. Mijn doel is om deze gemakkelijker in het gebruik te maken en om inzichtelijk te maken waar digitalisering mogelijk is in het zorgproces.”
Marleen is voor haar afstudeeronderzoek aan de slag gegaan om het zorgpad voor patiënten met darmkanker te verbeteren. Een belangrijk onderdeel daarvan was het digitaliseren van het zorgpad, op een manier dat het voor zowel voor zorgverleners als medewerkers vanuit de organisatie overzichtelijk en duidelijk is hoe het zorgpad eruit ziet. Marleen: “Ik heb hiervoor veel onderzoek gedaan en gesprekken gevoerd met medewerkers om van hen te horen wat zij nodig hebben om te werken met zorgpaden en digitale middelen.”
Samenwerken en snel overzicht
Het resultaat is het ontwerp van een digitaal zorgpad dat zorgverleners gemakkelijk zelf vorm kunnen geven en waarin ze gezamenlijk kunnen werken. Marleen: “Doordat zorgverleners hiermee snel overzicht krijgen, is het mogelijk om per stap in het zorgproces te kijken hoe het beter kan. Zorgmedewerkers kunnen van elkaar zien wat ze precies doen in dat proces, zodat ze zich onderdeel voelen van het grotere geheel. En de focus ligt daarbij met name op hoe we door de inzet van digitale middelen het zorgproces verder kunnen verbeteren. Daar kunnen nog belangrijke stappen in worden gezet, zo bleek uit het onderzoek.”
Marleen is tijdens haar afstudeerproject begeleid door Petra Kok, die bij Reinier de Graaf werkt als reumatoloog en Chief Medical Information Officer (CMIO). Petra is een ambassadeur op het gebied van digitalisering voor patiënten, haar collega’s en de organisatie. “Digitale middelen worden vaak als puntoplossing ingezet in het werkproces in de zorg”, zo vertelt Petra. “Zowel bij patiënten als zorgverleners is er vaak onduidelijkheid welke digitale mogelijkheden er zijn en hoe zij precies in het zorgproces kunnen worden ingezet. Er ontbreekt overzicht waar en hoe digitalisering wordt ingezet in de organisatie.”
Uitdagingen
Marleen: “Uit mijn onderzoek is gebleken dat het voor patiënten lastig kan zijn om zich iets voor te stellen bij de inzet van digitale middelen. Dat terwijl ze het gebruik ervan wel als positief ervaren, zoals het gebruik van de digitale aanmeldzuilen in het Gasthuis. Zorgverleners staan wel open voor digitale mogelijkheden om de zorg te verbeteren, maar het is een uitdaging om ervoor te zorgen dat digitale middelen echt efficiënt gebruikt kunnen worden in het zorgproces. Ook is het nog niet altijd duidelijk bij wie zorgverleners terecht kunnen als ze een idee hebben op het gebied van digitalisering.”
Het ontwerp dat Marleen heeft gemaakt voor de behandeling van patiënten met darmkanker is nog een prototype. Het prototype biedt oplossingen voor verschillende uitdagingen. Het bevat een interactieve component, waardoor zorgverleners en medewerkers vanuit de organisatie suggesties kunnen doen voor verbeteringen van het zorgpad. Daarnaast is het mogelijk om te zien waar in andere zorgpaden digitale middelen al worden ingezet, zodat er overzicht is wat er in de organisatie met digitalisering gebeurt. Belangrijke uitgangspunten zijn van elkaar leren, krachten bundelen en ervoor zorgen dat dingen niet dubbel gedaan worden.
Ander perspectief op zorgproces
“Een van de vernieuwende dingen aan het afstudeerproject van Marleen is dat er vanuit een ander perspectief gekeken wordt naar het zorgproces ”, zo vertelt Petra. “De meeste applicaties die op de markt zijn, en die gaan over zorgpaden, zijn ontworpen voor gebruik door patiënten. De tool van Marleen belicht hetzelfde proces vanuit zorgverleners en organisatorisch medewerkers, en verbindt die werelden met elkaar. Je kan het vergelijken met Google Maps: eenzelfde kaart kan je bekijken vanuit verschillende gezichtspunten, bijvoorbeeld de standaard routekaart, de hoogtekaart of het satellietbeeld. De gemeenschappelijke kaart biedt overzicht en een gezamenlijke plaat als hulpmiddel voor digitale transformatie.”
Het onderzoek van Marleen en de daaruit resulterende scriptie waren zo goed, dat ze met een 10 is afgestudeerd. Marleen werkt inmiddels bij Reinier de Graaf. Ze is als projectleider bij het Veranderbureau aan de slag gegaan om haar prototype verder te ontwikkelen en in te zetten in het ziekenhuis. De tool helpt om mankracht en middelen efficiënter in de zorg in te zetten om de zorg in de toekomst betaalbaar en toegankelijk te houden. Petra: “De verdere ontwikkeling doen we samen met de TU Delft. Het plan is om de tool in een netwerk verder te ontwikkelen. We leggen contacten met VWS, NVZ en zorgverzekeraars. Zo komen we samen digitaal vooruit.”
Wat zijn zorgpaden?
In een zorgpad is een zorgproces vastgelegd. Een zorgpad brengt in beeld hoe de zorg bij de behandeling van een bepaalde ziekte of aandoening is georganiseerd. In een zorgpad staat onder andere welke stappen een patiënt doorloopt tijdens zijn of haar behandeling, welke zorgverleners daarbij betrokken zijn en wanneer deze stappen worden gezet. Door zorgpaden in te zetten, is het voor zowel patiënten als zorgverleners duidelijker hoe een behandeling verloopt en wie wanneer actie moet ondernemen.